Makaleler

Klinik Psikolog & Oyun Terapisti Özgün BUDACI

Çocuklarda Uyku Problemleri

Uyku Problemi NEDİR?

Uykuya dalamama veya gece boyunca uykuyu sürdürmede zorlanma, normalden daha erken veya geç uyanma dolayısıyla gün boyunca yorgun olma halidir.

Çocuklarda Yaşanan Uyku Problemlerinin Belirtileri NELERDİR?

Uykuya geçmekte zorlanma

Bazı çocuklar dıştan gelen uyaranlara oldukça duyarlıdır ve kolayca uykuları dağılır. Çeşitli korkulardan (hayaletler, zombiler, hırsızlar veya yalnız kalmaktan, karanlıktan korkma vs.) ya da ayrılık kaygısından, kendini teskin edebilme mekanizmaları devreye girememektedir. Dolayısıyla kendilerini sakinleştirip uykuya geçemezler. Mutlaka bir başkasının varlığına ihtiyaç duyarlar. Ya ebeveynlerinin yatağında ya da ebeveynlerden birinin yanına yatması veya yanında oturmasıyla uykuya geçebilirler.

Sık uyanma

Çocuklar endişe ve korkuları nedeniyle veya ebeveynleriyle birlikte onların yatağında uyumak için sık sık uyanırlar.

Kabus görme

Çocuk uykudan uyanır, korkulu rüyayı o sırada veya ertesi sabah hatırlar, anlatır. Normalde sıkıntılı bir dönem sonrasında, travmatik yaşantılardan sonra, korkulu bir gün sonunda görülebildiği gibi, ateşli hastalıklar sonrasında ve deprem, sel gibi önemli felaketler sonrasında da gözlenebilir. Bazen de ruhsal rahatsızlıkların önemli bir işareti olabilmektedir.

Uyku terörü

Çocuk uykudan aniden korku ile uyanır. Çığlık atarak oturur ya da kalkar. Amaçsız hareketler yapar. Fakat tam olarak ayılmaz. Anneyi babayı tanıyamaz. Söylenenleri anlamaz. Hızlı soluk alıp verir, kalbi hızlı çarpar, terler.

Uyurgezerlik

Çocuk uyku esnasında birden doğrulup, kalkar, oda değiştirir, tam olarak amaca yönelik olmayan otomatik hareketlerde  (mutfağa gidip yemekleri dökme, bazen yeme gibi) bulunur. Gözlerini bir noktaya diker. Yüzü donuktur. 

Çocuğa NASIL Yardımcı Olunabilir?

Uykuya geçmekte zorlanma

Öncelikle yapılması gereken, düzenli olarak aynı saatte yatma alışkanlığının kazandırılması ve geç saatlere kadar büyüklerle kalmasına izin verilmemesidir.

Bunun önlenebilmesi için; çocuğun doğduğundan itibaren kendi yatağında yatması özellikle ebeveynin odasında ya da yatağında yatmaması, düzenli olarak net ve tutarlı bir tavırla belli saatte yatırılması gerekir. Alıştığı yumuşak bir oyuncağı veya başka bir geçiş nesnesini yanına almasına izin verilerek, sakin bir sesle masal veya hikâye okunması çocuğun uykuya geçişini kolaylaştırır. Geceleri ebeveyn yatağına geldiğinde her seferinde yatağına geri götürülmesi ve bu konuda tutarlı olunması oldukça etkilidir.

Sık uyanma

Bu durumda çocuğa sakin bir tavırla kendi yatağında uyuması gerektiği, güven içinde olduğu ve ihtiyaç duyduğunda her zaman yanında olacakları mesajı verilmeli, kendi yatağında uyuması konusunda desteklenmeli ve özendirilmelidir.

Uyku terörü

Çocuğun uyku sırasında kendini yaralayıcı bir davranış göstermesi engellenmelidir. Fiziksel olarak uyku terörüne neden olabilecek herhangi bir sağlık sorununun erken tespit edilebilmesi için çocuk doktoruna başvurulabilir.

Uyurgezerlik

Bu durumun devam etmesi halinde aileler mutlaka, sara (epilepsi) hastalığından ayırt etmek amacıyla bir Çocuk Nöroloji Uzmanına gidip gerekli tetkikleri yaptırmalıdırlar.

Ailelerin sakin olmaları, çocuğa temel uyku alışkanlıklarının tekrar kazandırılması ve tüm bunları uygularken tutarlı ve net olmaları etkili olacaktır.

NE ZAMAN Destek Almalı?

Uyku, çocuğun sağlıklı büyüyebilmesi ve iç huzurunun sağlanabilmesi için çok önemlidir. Sürekli uyku problemi çeken çocuklar gün içinde huzursuz, tahammülsüz, öfkeli kimi zaman da içedönük davranışlar sergilerler. Dolayısıyla bu durum, okula devam eden çocukların okul başarısını ve sosyal ilişkilerini de oldukça olumsuz etkilemektedir.

Öncelikle eğer yaşanan uyku problemleri 4 haftayı geçtiyse, bu problemlerin yaşanmasına neden olan dinamiklerin doğru tanımlanması ve bu doğrultuda çocuğa ve/veya aileye gerekli terapötik yaklaşımlarla destek verilmesi gerekmektedir. Özellikle korku ve endişelerden kaynaklanan uyku problemleri varsa çocuğun terapi alarak bu kaygı durumlarıyla ilgili çalışılıp, fiziksel ve psikolojik gelişimini aksatan bu süreç sağaltılmalıdır. İhtiyaç duyulduğunda ise sorun kaynakları tespit edildikten sonra ebeveyn çocuk ilişkisini geliştirebilmek için sağlıklı ebeveyn yaklaşımlarıyla aile desteklenmelidir.

5N 1K Çocuk Psikolojisi

YOLUNDA GİTMEYEN NE? Hayatın her alanında yaşanan zorluklar ve yorgunluk bireyleri ruhsal …

Çocuklarda Parmak Emme

Parmak Emme NEDİR? Bu davranış, erken çocukluk döneminde (1-3 yaş); parmak emme ve/veya …

Uyum ve Davranış Bozuklukları

UYUM BOZUKLUKLARI İnsanların özellikle de çocukların, doğa şartlarına olduğu kadar …

Ayrılma Kaygısı (Seperasyon Anksiyetesi)

Ayrılma Kaygısı (Seperasyon Anksiyetesi) NEDİR? Çocuğun bağlandığı kişilerden veya …

Çocuklarda Uyku Problemleri

Uyku Problemi NEDİR? Uykuya dalamama veya gece boyunca uykuyu sürdürmede zorlanma, normalden …

Alt Islatma

Alt Islatma (Enürezis)

Alt Islatma (Enürezis) NEDİR? Normal gelişmekte olan bir çocuğun, 4-5 yaşlarından sonra …